Türklerin İslâmiyet öncesi sembolik değerleri ve ahlâki yapısı: Ay-yıldızın kökeninden kadınların toplumdaki yerine uzanan miras

Bugüne kadar Türklerin İslamiyet öncesindeki yaşam tarzları ve değerleri hakkında pek çok tez ortaya atılmıştır. İslamiyet öncesi Türklerin ahlaki yapıları, kullandıkları semboller ve inanç sistemleri her zaman araştırılmış ve tartışılmıştır.

Örneğin, Türk bayrağının kökeni hep tartışma konusu olmuştur. Kimileri ay-yıldızın Müslüman Türk’ü temsil ettiğini savunurken, kimileri ise bağımsızlığımızın simgesi olduğunu, doğrudan İslamiyet’e bağlanmaması gerektiğini belirtmiştir. Benzer şekilde, İslam dininde haram kabul edilen bazı unsurların İslamiyet öncesi Türkler tarafından nasıl değerlendirildiği de sürekli gündeme gelmiştir.

Ay-Yıldızın Kökeni
Bugün Pakistan, Cezayir, Malezya, Tunus ve Libya gibi Müslüman ülkelerin bayraklarında ay-yıldız bulunmasına rağmen, bu simge sadece Müslümanlara özgü değildir. İngiltere’de Portsmouth ve İrlanda’da Drogheda şehirlerinin armalarında da ay-yıldız vardır. Hristiyan bir oluşum olan ve bağımsızlığı tanınmayan Sekelistan’ın bayrağında da bu sembol yer alır. Ayrıca Moğolistan ve Çin’in işgali altındaki Güney Moğolistan, Rusya Federasyonu’na bağlı Buryatya Cumhuriyeti bayraklarında da ay-yıldız kullanmaktadır. Bizans döneminde bile İstanbul için ay-yıldız sembolü kısmen de olsa kullanılmıştır. Bunun, Bizans ordusunda görev alan ve sarayda önemli mevkilerde bulunan Peçenek ve Uz Türklerinin etkisiyle gerçekleşmiş olabileceği düşünülmektedir.

Tarihi Kanıtlar
Ay-yıldızın Türkler tarafından İslamiyet öncesinde de kullanıldığına dair arkeolojik bulgular mevcuttur. Göbeklitepe’deki dikilitaşlarda Kün-Ay tamgası yer almakta ve bu simge günümüz ay-yıldızına çok benzemektedir. Hakasya’da da benzer simgelere rastlanmıştır. Ayrıca Kök Türk paralarında da ay-yıldız benzeri semboller bulunmuştur. Bu durum, Türklerin ay-yıldızı İslamiyet’ten önce de önemli bir simge olarak kullandığını göstermektedir.

Türklerde Kadının Yeri
İslamiyet öncesi dönemde Türk kadını toplumda güçlü bir konumdaydı. Tomris Hatun bunun en bilinen örneklerinden biridir. İslamiyet sonrasında da bu durum değişmemiştir. Babür İmparatoriçesi Nur Cihan bunun örneğidir. Anadolu’nun fethinde Müslüman Türk kadınlarının kurduğu Bacıyan-ı Rum teşkilatları önemli rol oynamıştır. Niğdeli Kadı Ahmed’in 1340’ta tamamladığı “el-Veledü’ş-Şefik” adlı eserde, Taptuklu Türkmen dervişlerin hanımlarının faaliyetlerinden bahsedilmektedir. Osmanlı döneminde ise Hürrem Sultan, Kösem Sultan, Nurbanu Sultan ve Mihrimah Sultan gibi isimlerin etkin olduğu “Kadınlar Saltanatı” dönemi yaşanmıştır.

Ahlaki Değerler
İslam’da haram sayılan zina, fuhuş, domuz eti yemek, haksız kazanç ve yalan yere yemin etmek gibi davranışlar, İslamiyet öncesi Türk töresinde de yasaklanmış ve hoş görülmemiştir. Bu durum, Türklerin İslamiyet’i benimsemesini kolaylaştıran önemli bir etken olmuştur.

Sonuç
Türkler, İslamiyet’i kabul ettikten sonra sahip oldukları birçok değeri korumuşlardır. İslamiyet öncesinde var olan birçok ahlaki ve toplumsal yapı, İslamiyet’le uyumlu olduğundan, Türklerin İslam’a geçiş süreci daha kolay olmuştur. Bu ortak değerler, tarih boyunca Türk kültürünün devamlılığını sağlamıştır.

Kaynak: Beykozun Sesi