İran Meclisi'nden Hürmüz Boğazı kararı: Küresel enerji krizini tetikleyecek hamleye ilk onay verildi

İran Meclisi'nden kritik karar
İran Meclisi, 22 Haziran 2025 tarihinde, dünya enerji ticareti açısından hayati öneme sahip olan Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasına ilişkin tasarıyı oy birliğiyle kabul etti. Tasarı, İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu tarafından hazırlandı. Karar, İsrail’in son dönemde İran’a yönelik saldırıları sonrasında gündeme geldi.

Yetkililer ne dedi?
İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı, kararın mecliste kabul edilmesinin ardından nihai onay için Yüksek Milli Güvenlik Konseyi’ne sunulacağını belirtti. Komisyon üyesi Behnam Saidi, daha önce yaptığı açıklamada, bu tasarının İsrail’e ve destekçilerine karşı caydırıcı bir mesaj niteliği taşıdığını söyledi. Saidi, ‘Eğer düşmanlar vatanımıza tehdit oluşturursa, güçlü ve caydırıcı bir yanıt alacaklar’ dedi.

Nihai onay bekleniyor
Tasarı şu an itibarıyla yürürlüğe girmiş değil. İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in ve Yüksek Milli Güvenlik Konseyi’nin onayının ardından yürürlüğe girmesi bekleniyor. Bu süreçte uluslararası gözler Tahran yönetiminin atacağı adımlara çevrilmiş durumda.

Hürmüz Boğazı’nın küresel önemi
Basra Körfezi ile Umman Körfezi’ni birleştiren Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20 ila %26’sının geçtiği bir güzergah. Günlük 17 ila 20 milyon varil petrol bu noktadan taşınmakta. Katar’ın sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının tamamına yakını da yine bu boğazdan geçiyor.

Ekonomik etkileri ne olabilir?
Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Irak ve Katar gibi ülkelerin enerji ihracatını sekteye uğratabilir. JP Morgan tarafından yapılan analizlerde, böyle bir senaryoda petrol fiyatlarının 120-130 dolara, hatta bazı durumlarda 150-200 dolara yükselebileceği belirtiliyor.

Fiili kapatma nasıl olur?
İran’ın boğazı kapatma tehdidi, tamamen fiziksel bir engellemeden ziyade çeşitli askeri ve psikolojik yöntemlerle boğazı kullanılamaz hale getirme stratejilerini kapsıyor. Olası senaryolar arasında şu başlıklar öne çıkıyor:

• Geçiş yasağı ilanı

• Gemilere tehdit veya saldırı

• Uyarı ateşi açılması

• Deniz mayınları döşenmesi

• Savaş gemileri, denizaltılar veya dronlarla müdahale

Küresel ve askeri sonuçlar
ABD yönetimi, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasını “kırmızı çizgi” olarak tanımlıyor. Bu durumda Bahreyn’deki 5. Filo’nun müdahalede bulunabileceği belirtiliyor. Ayrıca NATO ülkeleri ve Körfez devletlerinin de devreye girme ihtimali yüksek. Öte yandan, İran’ın kendi petrol ihracatının da bu boğazdan gerçekleşmesi, bu adımın Tahran ekonomisine de büyük zarar verebileceğini gösteriyor.

Geçmişte benzer tehditler
İran, geçmişte de benzer tehditlerde bulunmuş ancak hiçbir zaman Hürmüz Boğazı’nı tamamen kapatmamıştı. 1980-1988 arasındaki İran-Irak Savaşı, 2012’deki yaptırım süreci ve 2019’da yaşanan bölgesel gerilimlerde bu tehdit dile getirilmiş ancak uygulanmamıştı.

Son durum: Piyasa ve uluslararası tepkiler
Boğazın kapatılma ihtimali bile petrol fiyatlarını yükseltmiş durumda. Brent tipi petrol, 73-78 dolar bandına yükselirken, kapanma durumunda 100 doların üzerine çıkabileceği öngörülüyor. ABD ve Avrupa ülkeleri bu senaryoyu “kabul edilemez” olarak nitelendiriyor ve bölgedeki askeri hareketliliğini artırıyor.

Kaynak: Beykozun Sesi